Η Τιμή ηλεκτρικού ρεύματος και η Ψευδαίσθηση της Μηδενικής Χρέωσης
Η Τιμή ηλεκτρικού ρεύματος στην Ελλάδα παρουσιάζει τις τελευταίες ημέρες ένα φαινόμενο που, σε μια πρώτη ανάγνωση, μοιάζει να αψηφά τους νόμους της οικονομικής επιστήμης. Ενώ η χονδρεμπορική αγορά καταγράφει μηδενικές ή ακόμα και αρνητικές τιμές κατά τη διάρκεια της ημέρας, ο τελικός καταναλωτής έρχεται αντιμέτωπος με χρεώσεις που αγγίζουν τα 50 ευρώ ανά μεγαβατώρα. Αυτή η απόκλιση δεν αποτελεί κάποιο τυχαίο σφάλμα του συστήματος, αλλά την αναπόφευκτη συνέπεια της συστηματικής παρέμβασης στον μηχανισμό των τιμών και της στρέβλωσης των κινήτρων στην αγορά ενέργειας.
Όταν η Τιμή ηλεκτρικού ρεύματος μηδενίζεται στο χρηματιστήριο ενέργειας, αυτό αποτελεί ένα σήμα υπερπροσφοράς. Στην κλασική οικονομική θεώρηση, μια τιμή που τείνει στο μηδέν θα έπρεπε να οδηγήσει σε άμεση ελάφρυνση του κόστους για τον τελικό χρήστη. Ωστόσο, η ελληνική πραγματικότητα αποκαλύπτει ότι η ονομαστική τιμή χονδρικής είναι μόνο η κορυφή του παγόβουνου. Κάτω από την επιφάνεια κρύβεται ένα δαιδαλώδες πλέγμα ρυθμιστικών χρεώσεων, επιδοτήσεων και εγγυημένων αποδόσεων που αποσυνδέουν την παραγωγή από την κατανάλωση.
Γιατί η Τιμή ηλεκτρικού ρεύματος δεν ακολουθεί τη λογική της αγοράς
Ο βασικός λόγος για αυτό το παράδοξο έγκειται στον τρόπο με τον οποίο έχει δομηθεί η μετάβαση στις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ). Η παραγωγή ενέργειας από τον ήλιο και τον άνεμο δεν ανταποκρίνεται στις ανάγκες της ζήτησης, αλλά στις καιρικές συνθήκες. Σε μια ελεύθερη αγορά, οι παραγωγοί θα έπρεπε να αναλαμβάνουν το ρίσκο της υπερπαραγωγής. Στο τρέχον όμως σύστημα, οι επενδύσεις αυτές συχνά συνοδεύονται από εγγυημένες τιμές πώλησης. Αυτό σημαίνει ότι ακόμα και όταν η Τιμή ηλεκτρικού ρεύματος στη χονδρική είναι μηδέν, ο καταναλωτής καλείται να πληρώσει τη διαφορά μέσω των λογαριασμών του, προκειμένου να καλυφθούν οι συμβατικές υποχρεώσεις προς τους παραγωγούς.
Οι Ρυθμιστικές Χρεώσεις ως Έμμεση Φορολογία
Ένα μεγάλο μέρος των 50 ευρώ ανά μεγαβατώρα που καταβάλλει ο πολίτης αφορά το λεγόμενο «κόστος εξισορρόπησης» και τις «χρεώσεις συστήματος». Πρόκειται για δαπάνες που αφορούν τη διατήρηση της ευστάθειας του ηλεκτρικού δικτύου. Η ραγδαία εισαγωγή των ΑΠΕ, χωρίς την παράλληλη ανάπτυξη υποδομών αποθήκευσης ενέργειας, καθιστά τη διαχείριση του δικτύου εξαιρετικά δαπανηρή. Αυτά τα κόστη, αντί να βαρύνουν εκείνους που προκαλούν την αστάθεια, μετακυλίονται οριζόντια στους καταναλωτές.
Από οικονομική σκοπιά, η Τιμή ηλεκτρικού ρεύματος παύει να λειτουργεί ως μέσο συντονισμού μεταξύ παραγωγών και καταναλωτών. Όταν το κράτος ή οι ρυθμιστικές αρχές καθορίζουν εκ των προτέρων ποιος θα παράγει και με τι κέρδος, η τιμή χάνει τον πληροφοριακό της ρόλο. Ο μηδενισμός της τιμής στο χρηματιστήριο είναι μια κενή περιεχομένου ένδειξη, όταν οι πραγματικές δαπάνες παραγωγής και διανομής παραμένουν υψηλές και σταθερές, καλυμμένες πίσω από την ομπρέλα των ρυθμιστικών αποφάσεων.
Η Σημασία της Ατομικής Ιδιοκτησίας και του Ανταγωνισμού
Η λύση στο πρόβλημα δεν είναι η περαιτέρω ρύθμιση, αλλά η επιστροφή στις θεμελιώδεις αρχές της οικονομικής ελευθερίας. Η πραγματική Τιμή ηλεκτρικού ρεύματος θα μπορούσε να μειωθεί μόνο αν επιτρεπόταν στον ανταγωνισμό να λειτουργήσει χωρίς το δίχτυ ασφαλείας των κρατικών εγγυήσεων. Εάν οι παραγωγοί ενέργειας ήταν υποχρεωμένοι να ανταγωνίζονται για τον πελάτη με βάση το πραγματικό κόστος και την αποδοτικότητα, οι επενδύσεις θα κατευθύνονταν σε τεχνολογίες που προσφέρουν σταθερότητα και χαμηλό κόστος, αντί για τεχνολογίες που βασίζονται σε επιδοτούμενα σχήματα.
Επιπλέον, ο σεβασμός στην ατομική ιδιοκτησία των καταναλωτών απαιτεί τη διαφάνεια. Κάθε ευρώ που προστίθεται πάνω από την τιμή χονδρικής αποτελεί μια αφαίρεση πλούτου από τον ιδιωτικό τομέα για τη στήριξη μιας προαποφασισμένης ενεργειακής πολιτικής. Η Τιμή ηλεκτρικού ρεύματος στην Ελλάδα σήμερα δεν αντικατοπτρίζει την αφθονία της ενέργειας, αλλά το βάρος της γραφειοκρατικής διαχείρισης των πόρων.
Συμπέρασμα: Προς μια Πραγματική Αγορά Ενέργειας
Το παράδοξο της ελληνικής αγοράς είναι μια υπενθύμιση ότι οι τιμές δεν είναι απλοί αριθμοί, αλλά το αποτέλεσμα της αλληλεπίδρασης ελεύθερων ανθρώπων. Όταν ο μηχανισμός αυτός νοθεύεται, το αποτέλεσμα είναι πάντα εις βάρος του ασθενέστερου κρίκου: του καταναλωτή. Για να δει ο Έλληνας πολίτης την Τιμή ηλεκτρικού ρεύματος να υποχωρεί πραγματικά, πρέπει να σταματήσει η αντιμετώπιση της ενέργειας ως ένα πεδίο κοινωνικής μηχανικής και να ξεκινήσει η αντιμετώπισή της ως ένα προϊόν που υπόκειται στους κανόνες της ελεύθερης αγοράς. Μόνο τότε οι μηδενικές τιμές στη χονδρική θα μεταφράζονται σε πραγματική ευημερία για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις.
Πηγή ot.gr
