Η εύθραυστη ισορροπία και η έκθεση του Διοικητή
Η πρόσφατη ετήσια έκθεση του Διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννη Στουρνάρα, φέρνει στο προσκήνιο μια πραγματικότητα που πολλοί προτιμούν να αγνοούν: η Ελληνική Οικονομία βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι, όπου η φαινομενική ανθεκτικότητα συγκρούεται με τη γεωπολιτική αβεβαιότητα. Παρά τους θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης, η προειδοποίηση για «σαφώς καθοδικό ισοζύγιο κινδύνων» λόγω του πολέμου στη Μέση Ανατολή δεν είναι απλώς μια διαπίστωση, αλλά μια υπενθύμιση της εξάρτησης της χώρας από εξωγενείς παράγοντες που διαταράσσουν τη διεθνή κατανομή εργασίας και τις εμπορικές ροές.
Η ανάλυση των κινδύνων επικεντρώνεται συχνά στις τιμές της ενέργειας και στις εφοδιαστικές αλυσίδες. Ωστόσο, η βαθύτερη οικονομική λογική υπαγορεύει ότι η πραγματική απειλή για την Ελληνική Οικονομία δεν πηγάζει μόνο από τις βόμβες στο Ιράν, αλλά από την εσωτερική αδυναμία προσαρμογής ενός συστήματος που παραμένει προσκολλημένο στην κρατική κατεύθυνση των πόρων. Όταν οι αγορές δεν αφήνονται ελεύθερες να τιμολογήσουν τον κίνδυνο, οι στρεβλώσεις συσσωρεύονται, καθιστώντας το οικονομικό οικοδόμημα ευάλωτο σε κάθε εξωτερικό κλονισμό.
Ελληνική Οικονομία: Οι Κίνδυνοι της Εξάρτησης από το Κρατικό Σχέδιο
Ο Διοικητής υπογραμμίζει την επιτακτική ανάγκη για συνέχιση μιας «συνεκτικής οικονομικής πολιτικής», δίνοντας έμφαση στο Ταμείο Ανάκαμψης και τις επενδύσεις. Εδώ εντοπίζεται η βασική αντίφαση: η προσπάθεια ενίσχυσης της παραγωγικότητας μέσω κεντρικά σχεδιασμένων κεφαλαίων συχνά καταλήγει σε λανθασμένη κατανομή πόρων (malinvestment). Η Ελληνική Οικονομία δεν χρειάζεται περισσότερη κρατική καθοδήγηση, αλλά περισσότερο χώρο για την ιδιωτική πρωτοβουλία και την ατομική ιδιοκτησία.
Οι επενδύσεις που βασίζονται σε επιδοτήσεις και όχι σε πραγματική αποταμίευση και κεφαλαιακή συσσώρευση τείνουν να δημιουργούν τεχνητές «φούσκες» ανάπτυξης. Όταν το Ταμείο Ανάκαμψης αποτελεί τον κύριο μοχλό ανάπτυξης, το ερώτημα που προκύπτει είναι τι θα συμβεί όταν αυτές οι ροές σταματήσουν. Η υγιής νομισματική πολιτική και ο σεβασμός στον μηχανισμό των τιμών είναι τα μόνα εργαλεία που μπορούν να θωρακίσουν την Ελληνική Οικονομία μακροπρόθεσμα, επιτρέποντας στους επιχειρηματίες να προγραμματίζουν με βάση τα πραγματικά δεδομένα της αγοράς και όχι τις πολιτικές προτεραιότητες των Βρυξελλών ή της Αθήνας.
Ψηφιακός Μετασχηματισμός και Πράσινη Μετάβαση: Επένδυση ή Σπατάλη;
Η έκθεση δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην πράσινη μετάβαση και τον ψηφιακό μετασχηματισμό. Ενώ η καινοτομία είναι απαραίτητη, η επιβολή αυτών των αλλαγών μέσω κρατικών διαταγμάτων και επιδοτήσεων συχνά παρακάμπτει τη δοκιμασία της αγοράς. Για να είναι βιώσιμη η Ελληνική Οικονομία, οι τεχνολογικές αλλαγές πρέπει να προκύπτουν από την ανάγκη των καταναλωτών και την αποδοτικότητα των επιχειρήσεων, όχι από την ανάγκη απορρόφησης κονδυλίων.
Η «ενίσχυση του ανθρώπινου κεφαλαίου», την οποία αναφέρει ο κ. Στουρνάρας, είναι πράγματι κρίσιμη. Όμως, το ανθρώπινο κεφάλαιο ανθίζει εκεί όπου οι φόροι είναι χαμηλοί και η γραφειοκρατία ανύπαρκτη. Αν η Ελληνική Οικονομία επιθυμεί να κρατήσει τα ταλέντα της, πρέπει να προσφέρει ένα περιβάλλον όπου ο πλούτος που παράγεται παραμένει στα χέρια εκείνου που τον δημιούργησε. Η κρατική παρέμβαση, όσο καλοπροαίρετη κι αν φαίνεται, συχνά λειτουργεί ως τροχοπέδη στην πραγματική καινοτομία.
Η Σημασία της Ειρήνης και του Ελεύθερου Εμπορίου
Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή αποτελεί κίνδυνο κυρίως επειδή απειλεί την ελευθερία του εμπορίου. Η ιστορική εμπειρία δείχνει ότι οι κοινωνίες ευημερούν όταν οι άνθρωποι μπορούν να ανταλλάσσουν αγαθά και υπηρεσίες πέρα από σύνορα χωρίς εμπόδια. Οι γεωπολιτικές εντάσεις αυξάνουν το κόστος συναλλαγής και μειώνουν το βιοτικό επίπεδο όλων. Η Ελληνική Οικονομία, ως μια ανοιχτή οικονομία με ισχυρή ναυτιλία, έχει κάθε λόγο να τάσσεται υπέρ της διεθνούς ειρήνης, η οποία επιτυγχάνεται μέσω της οικονομικής αλληλεξάρτησης και όχι μέσω του κρατικού προστατευτισμού.
Διαβάστε περισσότερα για “Ελληνική Οικονομία” εδώ.
Συμπερασματικά, η έκθεση της Τράπεζας της Ελλάδος σωστά αναγνωρίζει τους κινδύνους, αλλά η λύση δεν βρίσκεται στην περαιτέρω ενίσχυση του κρατικού ρόλου. Η πραγματική ανθεκτικότητα θα έρθει μόνο όταν η Ελληνική Οικονομία απελευθερωθεί από τα δεσμά του υπερβολικού δανεισμού και της κεντρικής διαχείρισης. Η επιστροφή στις αρχές της δημοσιονομικής πειθαρχίας, του σταθερού νομίσματος και της προστασίας της ιδιωτικής πρωτοβουλίας είναι ο μόνος δρόμος για να μετατραπεί η σημερινή «ανθεκτικότητα» σε μια ακλόνητη και διαρκή ευημερία.
